چالوس نیوز | استان مازندران به واسطه موقعیت جغرافیایی ممتاز خود در حاشیه جنوبی دریای خزر و برخورداری از مناطق آزاد اقتصادی و تجاری، همواره یکی از کانونهای اصلی گردشگری کشور محسوب میشود.
برخورداری همزمان از دریا، جنگل، کوهستان، اقلیم معتدل و تنوع فرهنگی این استان را به یکی از مهمترین مقاصد گردشگری داخلی و بینالمللی تبدیل کرده است.
در این بین، استقرار سه منطقه آزاد در نوار ساحلی مازندران شامل منطقه آزاد بندر امیرآباد بهشهر، منطقه آزاد چپکرود جویبار و منطقه آزاد بندر نوشهر ظرفیتی کم نظیر و راهبردی برای احیای هدفمند و پایدار گردشگری ساحلی و دریایی فراهم آورده است، ظرفیتی که در صورت سیاست گذاری صحیح، میتواند نقش پیشران توسعه گردشگری دریایی شمال کشور را ایفا کند.
مناطق آزاد به طور ذاتی با هدف تسهیل سرمایهگذاری، افزایش تعاملات اقتصادی، جذب سرمایه خارجی و ارتقای رقابت پذیری تعریف شدهاند.
در الگوی نوین توسعه، گردشگری یکی از ارکان اصلی فعالیت مناطق آزاد محسوب میشود، به ویژه در مناطقی که از مزیتهای طبیعی و جغرافیایی همچون دسترسی مستقیم به دریا برخوردارند.
در این چارچوب، مناطق آزاد ساحلی مازندران می توانند علاوه بر کارکرد تجاری و لجستیکی به مقاصد چند منظوره گردشگری، تفریحی، دریایی و فرهنگی تبدیل شوند.
مناطق آزاد؛ پیشران راهبردی احیای گردشگری دریایی در شمال کشور
سواحل مازندران، سالهاست با چالشهایی نظیر بهرهبرداری غیر هدفمند، ساخت و سازهای بیبرنامه، ضعف زیرساختهای گردشگری دریایی و کمرنگ بودن اقتصاد دریاپایه در حوزه گردشگری مواجهاند. استقرار مناطق آزاد در این نوار ساحلی، این امکان را فراهم میسازد تا با استفاده از مشوقهای قانونی، معافیتهای مالیاتی و تسهیل فرایندهای سرمایهگذاری، پروژههای بزرگ مقیاس و استاندارد در حوزه گردشگری ساحلی و دریایی تعریف و اجرا شود،پروژههایی نظیر کروزهای دریایی، دهکدههای توریستی ساحلی، پارکهای تفریحی دریایی، ورزشهای آبی و اقامتگاههای ساحل محور.
بیشتر بخوانید
برنامه جامع گردشگری مناطق آزاد امضا شد/هدفگذاری درآمد ۶ میلیارد یورویی از گردشگری سلامت
شعاع تردد خودروهای پلاک منطقه آزاد در مازندران افزایش یافت
منطقه آزاد امیرآباد بهشهر با برخورداری از بندر استراتژیک و اتصال به شبکههای حمل و نقل بین المللی، میتواند به هاب گردشگری دریایی شرق مازندران و پیوند دهنده گردشگری با تجارت و ترانزیت دریایی تبدیل شود.
منطقه آزاد چپکرود جویبار نیز به واسطه موقعیت خاص خود در نوار مرکزی ساحل، ظرفیت تبدیل شدن به کانون گردشگری خانوادگی، اکوتوریسم ساحلی و گردشگری رویداد محور را داراست.
بندر نوشهر نیز به عنوان یکی از قدیمیترین بنادر شمال کشور و برخوردار از پیشینه گردشگری میتواند نقش محوری در توسعه گردشگری دریایی، کروزهای کوتاه مدت و تعاملات گردشگری با کشورهای حاشیه خزر ایفا کند.
نکته کلیدی آن است که توسعه گردشگری در مناطق آزاد مازندران باید راهبرد محور، پایدار و مبتنی بر آمایش سرزمین باشد. تجربههای ناموفق توسعه ساحلی در برخی مناطق کشور نشان داده است که غلبه نگاه صرفاً کالبدی و اقتصادی، بدون توجه به ملاحظات زیست محیطی، اجتماعی و فرهنگی، نه تنها منجر به توسعه پایدار نمیشود، بلکه آسیبهای جبران ناپذیری به سواحل وارد میکند.
از این رو مناطق آزاد مازندران باید به الگوی “گردشگری مسئولانه ساحلی” پایبند باشند، الگویی که حفاظت از اکوسیستم دریایی، صیانت از حقوق جوامع محلی و بهرهگیری از ظرفیتهای بومی را در کانون توجه قرار میدهد.
مناطق آزاد؛ پیشران راهبردی احیای گردشگری دریایی در شمال کشور
از منظر حکمرانی، موفقیت مناطق آزاد در احیای گردشگری ساحلی و دریایی مازندران مستلزم هم افزایی نهادی میان سازمانها و نهادهای مرتبط و بخش خصوصی است. تدوین برنامههای مشترک، تعریف پروژههای اولویتدار گردشگری دریایی، جذب سرمایهگذاران حرفهای و بینالمللی به ویژه از کشورهای حوزه خزر و تربیت نیروی انسانی متخصص از الزامات این مسیر به شمار میآید.
در نهایت مناطق آزاد ساحلی مازندران را میتوان فرصتی تاریخی برای بازآفرینی هویت گردشگری دریای خزر دانست. این مناطق با نگاهی فراتر از تجارت و با رویکردی یکپارچه به گردشگری ساحلی و دریایی قادر خواهند بود ضمن ایجاد اشتغال پایدار، ارتقای کیفیت خدمات گردشگری و افزایش درآمد محلی، مازندران را به یکی از قطبهای گردشگری دریا محور منطقه تبدیل کنند.
پژوهشگر و تحلیلگر سیاستهای توسعه گردشگری عضو انجمن متخصصان گردشگری ایران
- نویسنده : مهران حسنی
